Κανονισμός REACH
Τι είναι το REACH (Κανονισμός (ΕΚ) 1907/2006)
Ο REACH (Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006) είναι ένας κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στοχεύει στην προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από τους κινδύνους που ενέχουν οι χημικές ουσίες. Τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2007 και ισχύει για όλες τις χημικές ουσίες – όχι μόνο για εκείνες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία, αλλά και για εκείνες που χρησιμοποιούνται σε καθημερινά προϊόντα, όπως προϊόντα καθαρισμού, χρώματα ή κόλλες. Για τον λόγο αυτό, ο κανονισμός REACH έχει αντίκτυπο σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο κανονισμός REACH ισχύει για:
κατασκευαστής και εισαγωγέας χημικών προϊόντων
διανομείς και μεταγενέστεροι χρήστες
εταιρείες εκτός της χημικής βιομηχανίας που χρησιμοποιούν ουσίες ή μείγματα
Βασικά στοιχεία του REACH
1. Εγγραφή
Κάθε εταιρεία που παρασκευάζει ή εισάγει μια χημική ουσία σε ποσότητες που υπερβαίνουν τον 1 τόνο ετησίως πρέπει να την καταχωρίσει στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA). Η καταχώριση περιλαμβάνει:
- την αναγνώριση της ουσίας,
- τις ιδιότητες και τις χρήσεις της,
- την αξιολόγηση κινδύνου και τα μέτρα για τον έλεγχό τους.
Το πρώτο βήμα είναι η υποβολή ερωτήματος, ακολουθούμενη από την προετοιμασία του λεγόμενου φακέλου καταχώρισης. Και τα δύο προετοιμάζονται χρησιμοποιώντας το λογισμικό IUCLID και αποστέλλονται μέσω του συστήματος REACH-IT. Ο φάκελος μπορεί να υποβληθεί μεμονωμένα ή από κοινού με άλλες εταιρείες. Ισχύει η αρχή "μία ουσία, μία καταχώριση", που σημαίνει ότι όλες οι οντότητες πρέπει να υποβάλουν την καταχώριση μαζί.
Η καταχώριση ισχύει για ουσίες μεμονωμένες, για ουσίες που περιέχονται σε μείγματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, και για ουσίες σε αντικείμενα (π.χ. σε προϊόντα). Εξαιρέσεις από την καταχώριση ισχύουν, για παράδειγμα, για φάρμακα, τρόφιμα ή ραδιενεργές ουσίες.
2. Αξιολόγηση και αδειοδότηση ουσιών
Εκτίμηση
Στόχος της αξιολόγησης είναι να επαληθευτεί εάν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την ουσία για την ασφαλή χρήση της. Διεξάγεται σε δύο επίπεδα:
Αξιολόγηση τεκμηρίωσης
διενεργείται από τον οργανισμό ECHA, ο οποίος αξιολογεί την πληρότητα των δεδομένων, ελέγχει την ποιότητα και την πληρότητά τους.
Αξιολόγηση ουσιών
διενεργείται από τα επιμέρους κράτη μέλη και αξιολογεί ουσίες για τις οποίες έχουν εντοπιστεί συγκεκριμένες ανησυχίες – π.χ. καρκινογένεση, τοξικότητα στην αναπαραγωγική ικανότητα ή εμμονή στο περιβάλλον.
Τριφασική διαδικασία αξιολόγησης: * 1. Αξιολόγηση – συλλογή και ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων σχετικά με την ουσία. * 2. Απόφαση – Ο ECHA μπορεί να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες εάν αυτές δεν επαρκούν. * 3. Παρακολούθηση – η απόφαση μπορεί να απαιτήσει από τον αιτούντα να υποβάλει ή να λάβει περαιτέρω δεδομένα.
Εάν η αξιολόγηση αποκαλύψει σοβαρούς κινδύνους, η ουσία μπορεί να περιοριστεί ή να υποβληθεί σε αδειοδότηση.
Με αυτόν τον τρόπο, ο κανονισμός REACH επιδιώκει να μειώσει σταδιακά την παρουσία των πιο επικίνδυνων ουσιών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Εξουσιοδότηση
Οι ουσίες που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία (π.χ. καρκινογόνες ή ανθεκτικές ουσίες) υπόκεινται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις αδειοδότησης. Στόχος είναι ο έλεγχος της χρήσης τους και, όπου είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, η σταδιακή αντικατάστασή τους με ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις.
Περιορισμοί
Ορισμένες ουσίες ενδέχεται να είναι εντελώς απαγορευμένες ή να χρησιμοποιούνται μόνο υπό συγκεκριμένες συνθήκες – συνήθως λόγω κινδύνων για την υγεία ή το περιβάλλον.
Ο περιορισμός μπορεί να ισχύει όχι μόνο για την ίδια την ουσία, αλλά και για την ουσία που περιέχεται σε ένα μείγμα ή σε ένα αντικείμενο. Όλοι οι ισχύοντες περιορισμοί παρατίθενται στο Παράρτημα XVII του κανονισμού REACH. Ο κατάλογος των περιορισμών ενημερώνεται συνεχώς.
Η διαδικασία περιορισμού περιλαμβάνει: πρόταση – υποβάλλεται από οποιοδήποτε κράτος μέλος ή τον ECHA,
- φάκελο – που περιέχει την ταυτοποίηση της ουσίας, την περιγραφή του προτεινόμενου περιορισμού και την αιτιολόγηση και καταρτίζεται σύμφωνα με το Παράρτημα XV του REACH
- δημόσια διαβούλευση – σχόλια από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη
- αξιολόγηση από την RAC και την SEAC,
- απόφαση της Επιτροπής και ενημέρωση του Παραρτήματος XVII του REACH.
Μόλις ένας περιορισμός εγκριθεί, καθίσταται δεσμευτικός για όλους τους παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού – από τους κατασκευαστές, τους εισαγωγείς, τους διανομείς, τους μεταγενέστερους χρήστες και τους λιανοπωλητές.
Υποχρεώσεις εταιρειών
Ο κανονισμός REACH αναθέτει την ευθύνη για την ασφαλή διαχείριση των χημικών ουσιών στις ίδιες τις εταιρείες. Πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι ουσίες που διαθέτουν στην αγορά ή χρησιμοποιούν αξιολογούνται σωστά ως προς τον κίνδυνο και χρησιμοποιούνται με ασφάλεια.
Στην πράξη, μπορούν να διαδραματίσουν τους ακόλουθους ρόλους:
Παρασκευαστής
είναι μια εταιρεία που παράγει μια χημική ουσία είτε για δική της χρήση είτε την προμηθεύει σε τρίτους.
Εισαγωγέας
αγοράζει χημικές ουσίες ή μείγματα από χώρες εκτός ΕΕ/ΕΟΧ και τα διαθέτει στην αγορά της ΕΕ.
Μεταγενέστερος χρήστης
χρησιμοποιεί χημικές ουσίες ή μείγματα στην παραγωγή, την επεξεργασία ή στο πλαίσιο των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων.
Οντότητα εκτός ΕΕ
δεν έχει υποχρεώσεις που απορρέουν άμεσα από τον κανονισμό REACH. Ο εισαγωγέας που τοποθετεί ουσίες ή μείγματα στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης είναι υπεύθυνος για τη συμμόρφωση με τον κανονισμό.
Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας (SDS) σύμφωνα με τον κανονισμό REACH
Το Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας (SDS) αποτελεί βασικό εργαλείο επικοινωνίας στην αλυσίδα εφοδιασμού. Σύμφωνα με τον Κανονισμό REACH, χρησιμεύει για την κοινοποίηση πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους των χημικών ουσιών και μειγμάτων και τον ασφαλή χειρισμό τους.
Κάθε εταιρεία που διαθέτει στην αγορά ουσίες που ταξινομούνται ως επικίνδυνες ή ουσίες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια (π.χ. ΑΒΤ, αΑαΒ, ουσίες που υπόκεινται σε αδειοδότηση), πρέπει να παρέχει ένα δελτίο δεδομένων ασφαλείας μαζί με τα προϊόντα της.
Η μορφή και το περιεχόμενο του δελτίου δεδομένων ασφαλείας καθορίζονται με ακρίβεια στο Παράρτημα II του Κανονισμού REACH. Η μορφή του Παραρτήματος II ενημερώθηκε τελευταία φορά με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/878 της Επιτροπής, ο οποίος είναι δεσμευτικός από την 1η Ιανουαρίου 2023 και ισχύει για όλα τα πρόσφατα εκδοθέντα και ενημερωμένα δελτία δεδομένων ασφαλείας.
Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να παρέχεται δωρεάν, στη γλώσσα της χώρας προορισμού και στην τρέχουσα έκδοση – η ενημέρωση είναι υποχρεωτική κάθε φορά που αλλάζουν οι πληροφορίες ή οι επίσημες απαιτήσεις.
Το παρόν κείμενο προορίζεται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστά την ισχύουσα νομοθεσία.
Πόροι
© 2025 SBLCore