Zararlılık ifadeleri (H-İfadeleri)

H-ifadeleri nedir ve neden önemlidir?

H-ifadeleri (Hazard Statements İngilizce teriminden) kimyasal maddeler ve karışımlarla ilişkili riskleri doğru şekilde tanımlayan standartlaştırılmış ifadelerdir. Bunlar genel bir işaretleme değil, riskin kesin bir tanımıdır – örneğin ürünün göz tahrişine neden olup olmadığı, yanıcı olup olmadığı veya çevre için tehlike oluşturup oluşturmadığı gibi.

H-ifadeleri, kimyasal maddelerin ve karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanmasını ifade eden Avrupa CLP sisteminin (Classification, Labelling and Packaging) ayrılmaz bir parçasıdır ve bu sistem 1272/2008 sayılı (EC) Tüzüğü uyarınca tüm AB’de zorunludur. Bu sistem, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından oluşturulan uluslararası GHS çerçevesine (Globally Harmonised System) dayanır ve kimyasalların etiketlenmesini devletler ve kıtalar arasında uyumlu hale getirir.

H-ifadelerinin temel işlevleri

H-ifadeleri çeşitli önemli işlevler yerine getirir:

• Sağlığın korunması – Çalışanları, tüketicileri ve acil durum ekiplerini ürünün oluşturduğu riskler hakkında bilgilendirir – örn. “H314 – Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar.”

• Standardizasyon – Standartlaştırılmış numaralandırma sayesinde H-ifadeleri, tüm AB dillerinde korunan açık ve tutarlı bir anlama sahiptir – bu da çeviri, kontrol ve farklı diller ile devletler arasında anlaşılmayı kolaylaştırır.

• Yasal bağlayıcılık – Etiketlerde ve güvenlik bilgi formlarında yer almaları zorunludur ve yasal olarak uygulanabilir niteliktedir. Yanlış kullanım (ör. yeniden ifade etme veya hatalı çeviri) hukuki sonuçlar doğurabilir.

H-ifadeleri nasıl sınıflandırılır?

H-İfadelerinin pratikte kullanımı

Güvenlik bilgi formunda (GBF)

H ifadeleri, kullanıcıların belirli tehlikeler hakkında bilgilendirilmesinde önemli bir rol oynar. Bunlar çoğunlukla güvenlik bilgi formunun 2.2 bölümünde yer alır ve aşağıdakilerle birlikte gösterilir:

• P ifadeleri (güvenli kullanım talimatları),
• uyarı kelimesi (“Tehlike” veya “Dikkat”). Metinleri, CLP Tüzüğü Ek III'te yer alan resmî ifadelerle uyumlu olmalıdır.

Şunlara izin verilmez:

• kişisel çeviriler yapmak,
• metni değiştirmek,
• başka şekilde ifade etmek.

Örneğin H319 ifadesi Türkçede her zaman şu şekildedir: “Ciddi göz tahrişine yol açar.”

Bu ifade örneğin “Gözleri tahriş edebilir.” şeklinde yeniden yazılamaz – böyle bir ifade yasal gereklilikleri karşılamaz ve geçersiz etiketlemeye veya para cezalarına yol açabilir.

Etikette

Etiket, çoğu zaman kullanıcının elindeki tek belgedir. Bu nedenle güvenli kullanım için gerekli tüm bilgileri içermeli ve aynı zamanda CLP Tüzüğü kapsamındaki yasal gereklilikleri karşılamalıdır.

Etiket üzerindeki H-İfadeleri:

• okunaklı ve görünür olmalı (uygun yazı tipi boyutu, kontrast),
• karışımın veya maddenin tamamının sınıflandırmasına uygun olarak verilmelidir,
• tam metin halinde verilmelidir, kısaltılmamalıdır.

Etikette yer alan H-İfadeleri ve Tedbirler için sıralama kesin olarak belirlenmemiştir – tedarikçi bunu kendi takdirine göre seçebilir. Ancak aşağıdakiler önemlidir:

• ifadeler dile göre gruplandırılmış olmalıdır – Türkçe, aynı bölüm içinde diğer dillerle karıştırılmamalıdır,
• ifadeler CLP metnine tam olarak uygun olmalıdır; kısaltma veya değişiklik yapılmamalıdır – çok dilli etiketler açık şekilde bölümlendirilmeli ve tüm dil sürümleri eksiksiz olmalıdır.

Etiket ayrıca şunları da içermelidir:

• Risk piktogramları (ör. alev, kafatası veya ünlem işareti),
• uyarı kelimesi (“Tehlike” veya “Dikkat”),
• Tedbirler – güvenli kullanım talimatları, ör. “Koruyucu gözlük kullanın”.

Nya EUH-formuleringar bland standardiserade faroangivelser

CLP Tüzüğü’nün revizyonu kapsamında, EUH olarak adlandırılan yeni ifadeler eklenmiştir. Bu ifadeler, mevcut etiketleme sistemini GHS’nin henüz ele almadığı ilave özel risklerle genişletmektedir. Önceki bilgilendirici eklerden farklı olarak, bu yeni EUH ifadeleri standart H-İfadeleri statüsüne sahiptir.

EUH – Yeni standart EUH-ifadeleri genel bakışı: